سلطان محمد ميرزا قاجار
414
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
صفحهء 128 ، سطر 9 - سرامين : همانطورى كه در پانوشت آمده ، اين كلمه به غلط ضبط شده است . در مآخذ ديگر اين واژه به صورت امين صره آمده است . صرّه ( كيسهء سيم و زر ) ، و امين صره در كاروان حاجيان يكى از مناصب بوده است ، همچون امير الحاج . « شريف عبد الرحمن پاشاى شامى محافظ حاج و چالمه بيگ امين صرهء همايون . . . . . را كه با محمل شام و مصر آمدهاند ، به من معرفى كرد » . ( سفرنامهء امين الدوله ، ص 191 ) . صفحهء 137 ، سطر 4 - سناى مكى : سنا Sana گياهى است از تيرهء پروانهواران ( سبزى آساها ) كه داراى چند گونه است و از گياهان بومى نواحى گرم سودان و آسياى صغير و عربستان و جنوب ايران مىباشد . سناى مكى ، گونهاى سنا كه به حدّ وفور در عربستان و افريقا و سواحل سومالى تا موزامبيك مىرويد . يكى از انواع سناهاى دارويى است . ميوهاش تقريبا بدون انحنا و برگچههايش در قاعده كمى نامتقارن است . سناى هندى ، هندوستانى . ( فرهنگ معين ، ج 2 ) . و امين الدوله در سفرنامهاش آورده است : « سبزى و گياه اين صحرا سناى مكى است كه بايد از نوع خرزهره باشد . برگ و ساق گل و تخم آن بهنظرم از آن خانواده آمد » . ( سفرنامهء امين الدوله ، ص 166 ) . صفحهء 138 ، سطر 11 - حنين : نام محلى است كه به فاصلهء يك روز از مكه بر سر راه طائف قرار دارد . غزوهء حنين در سال هشتم ه . ق . بين حضرت محمد ( ص ) و كفار عرب در اين محل واقع شد . صفحهء 151 ، سطر 5 - سنگ كرم ايوب : در مورد اين سنگ اطلاعى بهدست نيامد . از آنجا كه سنگ مجازا به معنى وقار و طمأنينه آمده است ، احتمالا مقصود نويسنده همان سنگ صبور مصطلح در فارسى مىباشد . صفحهء 154 ، سطر 21 - بنه Bana : درختى از تيرهء سماقيها كه شبيه پستهء معمولى است و ارتفاعش تا 4 يا 5 متر هم مىرسد ، و گونههاى مختلفش در جنگلهاى خشك نواحى خراسان و كرمان و يزد و فارس و لرستان و كردستان و ديگر كوهستانهاى ايران فراوان است . گل اين گياه رنگ قرمزى مىدهد كه در رنگرزى استعمال مىشود و ميوهاش را چاتلانقوش و چتلاقوچ نامند . ( فرهنگ معين ، ج 1 ) .